بیانیهی حزب تضامن دموکراتیک اهواز در محکومیت نژادپرستی سیستماتیک و خشونت ساختاری علیه مردم افغانستان در ایران
ما در حزب تضامن دموکراتیک اهواز، با آگاهی برخاسته از تجربهی تاریخی خود بهعنوان یکی از ملیتهای بهحاشیهراندهشده در ایران، نژادپرستی ساختاری و تبعیض نهادینهشده علیه مردم افغانستان را بهشدت محکوم میکنیم. آنچه امروز در حق میلیونها زن و مرد و کودک افغان در ایران روا داشته میشود — از اخراجهای اجباری و محرومیت از آموزش گرفته تا تحقیر رسانهای، بازداشتهای فراقانونی و انکار ابتداییترین حقوق انسانی — نه یک رویداد تصادفی بلکه نمود عینی سیاستی ریشهدار در سرکوب و طرد «دیگری» است.
شهروندان افغان، حتی آنان که در ایران به دنیا آمدهاند، با مجموعهای از سیاستهای حذفی مواجهاند: کودکانشان از تحصیل محروم میمانند، بزرگسالانشان از مشاغل رسمی کنار گذاشته میشوند، و کل جامعهی آنان تحت نگاه امنیتی و تحقیرآمیز قرار دارد. رسانههای رسمی با بازتولید کلیشههای منفی، آنان را بهعنوان تهدیدی جمعی تصویر میکنند؛ در حالی که نقش افغانها در ساختار اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی ایران قابل انکار نیست.
این ستم ساختاری، بخشی از منظومهای گستردهتر از سرکوب مليتهای غیرفارس در ایران است. تجربهی تاریخی مردم عرب اهواز در مواجهه با حذف هویتی، تبعیض زبانی و اقتصادی، و سرکوب سیاسی، پیوندی عمیق میان ما و برادران افغانمان ایجاد کرده است. ما رنج مشترکی را زیستهایم: رنج حاشیهنشینی، محرومیت و تحقیر نهادینه؛ و از همین جایگاه، مسئولیت اخلاقی و سیاسی خود میدانیم که علیه این نظم تبعیضآمیز موضعی صریح اتخاذ کنیم.
همزمان، ما نسبت به گزارشهای فزایندهی بازداشت و طرد شهروندان بلوچ ایران که بهدلیل نداشتن اوراق هویتی معتبر، بهاشتباه افغان تلقی و به افغانستان فرستاده میشوند، عمیقاً نگرانیم. این روند نه تنها نقض آشکار حقوق انسانی و تابعیتی آنان است، بلکه نشانگر بیاعتنایی نهادهای مسئول به واقعیتهای قومی و ملی در ایران است؛ جایی که هویتهای غیرفارس، بهسادگی انکار یا مخدوش میشوند.
از اینرو، ما در حزب تضامن دموکراتیک اهواز، از کمیساریای عالی سازمان ملل متحد برای پناهندگان (UNHCR) میخواهیم که با قید فوریت، به مسئولیت بینالمللی خود در نظارت بر وضعیت پناهندگان افغان در ایران و نیز حمایت از قربانیان اخراجهای غیرقانونی، از جمله شهروندان بلوچ فاقد مدارک هویتی، عمل کند. لازم است سازوکارهایی شفاف، ناظر و پاسخگو برای ثبت، پیگیری و توقف این موارد ایجاد شود تا از تکرار چنین نقضهای فاحش حقوق بشری جلوگیری گردد.
بر این اساس، حزب تضامن دموکراتیک اهواز خواستار توقف فوری روند اخراجهای جمعی، تضمین حق تحصیل برای کودکان افغان، دسترسی برابر به بازار کار، خدمات درمانی و اقامت قانونی برای همهی مهاجران افغان در ایران است. همچنین، ما خواهان تشکیل یک نهاد مستقل برای ثبت و پیگیری موارد نقض حقوق بشر علیه افغانها، و اصلاح فوری رویکردهای رسانهای و اداری هستیم که هماکنون بر پایهی طرد، تحقیر و نژادپرستی استوار است.
ما ایمان داریم که هیچ جامعهای بر پایهی نفرت و نابرابری دوام نمیآورد. آیندهای انسانی و مشترک، تنها با پذیرش کرامت همهی انسانها، فارغ از ملیت، زبان یا نژاد، قابل تصور است. ما فریاد افغانهای ستمدیده را پژواک رنج خود میدانیم؛ و بر این باوریم که سکوت در برابر ظلم، بهمعنای مشارکت در آن است.
حزب تضامن دموکراتیک اهواز
۵ ژوئیه ۲۰۲۵ – الأهواز