سازمان ملل ایران را مسئول وخامت هورالعظیم و نقض حقوق زیستمحیطی و فرهنگی عربهای اهواز دانست
در ۲ ژوئن ۲۰۲۵، هفت گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد نامهای مشترک به دولت جمهوری اسلامی ایران ارسال کردند و نگرانی عمیق خود را نسبت به وخامت شدید زیستمحیطی در هورالعظیم و تأثیر نامتناسب آن بر جوامع عرب اهوازی بومی ابراز داشتند.
این نامه در پی گزارشی مشترک از سوی سازمان ملل و ملل بدون نمایندگی (UNPO) و سازمان حقوق بشر اهواز (AHRO) به گزارشگران ارائه شد که به آسیبهای گسترده زیستمحیطی در منطقه و پیامدهای مستقیم آن بر مردم محلی عرب اهواز پرداخت. این مردم به شیوههای معیشتی سنتی مانند ماهیگیری، کشاورزی و صنایعدستی وابسته به این زیستبوم هستند.
گزارشگران در نامه خود تأکید کردند که بحران زیستمحیطی در هورالعظیم نقض آشکار حقوق بشر است، بهویژه حق برخورداری از محیطزیست سالم و پاک. آنها هشدار دادند که کاهش کیفیت هوا، آلودگی آب و نبود خدمات بهداشتی مناسب، جان ساکنان محلی را به خطر انداخته و رنج روزمره آنان را، بهویژه در شرایط بحران شدید آب، تشدید کرده است.
همچنین بُعد فرهنگی بحران نیز در نامه مورد توجه قرار گرفته است. به گفته گزارشگران، هور بخشی جداییناپذیر از هویت فرهنگی عربهای اهواز است و ادامه تخریب آن میراث فرهنگی این جامعه را تهدید میکند. در این نامه، چندین نهاد دولتی از جمله وزارت نیرو، سازمان محیط زیست، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و شرکت ملی نفت ایران، به دلیل نقششان در استخراج بیرویه نفت، مسئول این بحران معرفی شدهاند.
گزارشگران همچنین نسبت به تأثیر «نامتناسب» این بحران بر اقلیتهای قومی، بهویژه عربهای اهواز، ابراز نگرانی کرده و از دولت ایران خواستهاند تا توضیح دهد چه اقداماتی برای کاهش این آثار منفی انجام داده و چگونه مشارکت مؤثر این جوامع در تصمیمگیری درباره آینده منطقه و محیطزیستشان تضمین خواهد شد.
این نامه از سوی گزارشگران ویژه زیر صادر شده است:
• گزارشگر ویژه وضعیت حقوق بشر در ایران
• گزارشگر ویژه ارتقاء و حمایت از حقوق بشر در زمینه تغییرات اقلیمی
• گزارشگر ویژه حق بر محیطزیست پاک، سالم و پایدار
• گزارشگر ویژه حق بر مسکن مناسب و عدم تبعیض در این زمینه
• گزارشگر ویژه مسائل مربوط به اقلیتها
• گزارشگر ویژه آثار مدیریت نادرست زیستمحیطی مواد و پسماندهای خطرناک بر حقوق بشر
• گزارشگر ویژه حق بر دسترسی به آب آشامیدنی سالم و خدمات بهداشتی
در همین حال، سازمان UNPO از اقدام گزارشگران استقبال کرده و آن را نشاندهنده افزایش توجه بینالمللی به رنج عربهای اهواز دانسته است. این سازمان از دولت ایران خواسته است که فوراً برای رفع این نقضها اقدام کند. همچنین تأکید کرده است که بحران هورالعظیم دیگر تنها یک فاجعه زیستمحیطی نیست، بلکه به بحرانی اجتماعی و فرهنگی تبدیل شده که بقای یک جامعه کامل را تهدید میکند.
این سازمان در پایان بر تعهد خود برای رساندن صدای مردم اهواز در عرصههای بینالمللی و پیگیری راهحلهایی که عدالت زیستمحیطی و حق تعیین سرنوشت زیستمحیطی و فرهنگی ملتهای بومی را تضمین کند، تأکید کرد